Press "Enter" to skip to content

Voor de Ommekeer

Daan Roovers en centrum Èthos: Filosofisch actuele reflectie over polarisatie, globalisering en de rol van elites

Hoe kan het dat er steeds meer gezonden wordt, maar mensen steeds minder naar elkaar luisteren? Wat zegt de monsterzege van Forum voor Democratie tijdens de afgelopen verkiezingen ons? Wat is de invloed van sociale media, de organisatie van instituties en de houding van elites op de manier waarop mensen hun burgerschap in de moderne tijd vormgeven? Hoe zien mensen zichzelf en hun verantwoordelijkheid die ze hebben voor hun omgeving? Dit en meer in dit grondige gesprek over de actueel oplaaiende maatschappelijke spanningen.

Bestuurssocioloog Mark van Ostaijen: We begeven ons op de grenzen van wat het individu zelf aankan

Als bestuurssocioloog vertelt Mark van Ostaijen met bevlogenheid over de rijkdom van inzichten die de sociologie de samenleving kan bieden. Toch is zijn het vaak niet de meer sociologen maar de psychologen en neurowetenschappers die veel aanzien hebben in onze samenleving. Volgens Van Ostaijen komt dit bijvoorbeeld doordat neurowetenschappen maatschappelijke problemen doen voorkomen als problemen van individuen, waarmee ze een appel doen op ons verlangen naar individualiteit en autonomie. Wie een zelfhulpboek van de plank haalt kan gelijk beginnen met het oplossen van zijn of haar problemen. Toch lijkt dit maar zo volgens Van Ostaijen. Hij denkt dat we tegen de grenzen aanlopen van wat het individu zelf aankan en de maakbaarheid van ons eigen leven die we maar al te graag bij onszelf neerleggen. Zijn boek Wij zijn Ons is een pleidooi om inzichtelijk te maken op wat voor een tal van manieren wij gevormd worden door maatschappelijke condities en die daarmee ook van invloed zijn op bijvoorbeeld ons geluk en onze ontplooiing als individuen. In dit gesprek met David van Overbeek vertelt Van Ostaijen over de plaats die publiekssociologie, zoals hij het zelf noemt, kan innemen om onze verbeeldingskracht te stimuleren en een beter inzicht te krijgen in de maatschappelijke krachten die ons leven beïnvloeden.

Fred Streefland: Ontwikkelingen cybersecurity gaan zo snel dat niemand totaaloverzicht heeft

Wat weten we eigenlijk van cybersecurity? Hoe veilig is de beveiliging van bedrijven en consumenten? In dit gesprek met Paul van Liempt spreekt Fred Streefland, momenteel Chief Security Officer bij Palo Alto Networks, over de wereld van cybersecurity. Onder meer door het boek van de omstreden Rian van Rijbroek is deze doorgaans onzichtbare wereld weer in de belangstelling komen te staan. Hoe kwalijk is het dat nep-experts zich uitlaten over zulke belangrijke zaken die ons allemaal aangaan? De ontwikkelingen zijn volgens Streefland zo divers en voltrekken zich zo snel dat er ook eigenlijk geen sprake is van algemene cyberexperts die het hele veld kunnen overzien. Volgens hem wordt Van Rijbroek door professional mede daarom ook niet echt serieus genomen.

Annelies Huygen: Energietransitie alleen succes door meer experimenten en lokale initiatieven

Met het klimaatakkoord en energietransitie spreken de regeringspartijen duidelijk de wens uit te willen werken aan een duurzamere economie waarin fossiele brandstoffen een veel kleinere rol moeten gaan spelen. Tegelijkertijd is er kritiek. Over de kosten maar ook over de uitvoerbaarheid. Uit de uitslag van de afgelopen Provinciale Statenverkiezingen blijkt daarnaast wel dat de Nederlander er op dit moment nog weinig vertrouwen in heeft dat het zomaar goed komt met verduurzaming. Hoe komt dit precies en waar gaat het nog fout met het uitgestippelde beleid?

Armin Cuijvers: Brexit is high drama en May heeft gefaald – hoe moeten EU en het VK nu verder?

Brexit is inmiddels verworden tot een waar high drama dat iedereen in zijn greep houdt. Ergens is het winst dat er massaal over Europese politiek wordt gepraat, maar Armin Cuijvers laat er desondanks geen misverstand over bestaan: Brexit is een zooitje en Theresa May heeft als politicus al dusdanig gefaald dat ze eigenlijk zou moeten aftreden. Het probleem is alleen dat niemand haar positie wil innemen voordat ze zelf de hele gifbeker heeft leeggedronken, waardoor uitstel dreigt. Na eerdere verwoede pogingen hebben de Britten nu tot 31 oktober de tijd om alsnog een akkoord te sluiten. Er bestaat echter een grote kans dat ook daarna de deadline nog zal worden opgeschoven, zegt Cuijvers. Volgens hem is het scenario van een harde Brexit zo desastreus dat het altijd rationeler is om meer tijd te geven. Hoe moeten we nu verder? Wat zijn de verschillende scenario’s? Wie moet de leiding nemen en waar halen we een grote nieuwe visie op Europa vandaan? In dit gesprek met Paul van Liempt vertelt Cuijvers uitgebreid over zijn kijk op de betekenis van Brexit voor het VK en de EU.

Directrice Rathenau Instituut Melanie Peters over cruciale relatie tussen wetenschap en samenleving

Als er een ding belangrijk is voor het Rathenau Instituut dan is het wel de binding van wetenschap en samenleving. Aan de hand van vier grote thema’s wordt er door zo ongeveer 50 mensen onderzoek gedaan naar vraagstukken die leven binnen de maatschappij en die Ondanks financiering vanuit het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap voert het instituut haar eigen onafhankelijke koers in opdracht voor ministeries, publieke organisaties en overheden. Zo heeft het instituut op basis van de Amerikaanse presidentsverkiezingen onderzoek gedaan naar de invloed van nieuwe media op verkiezingen. In tegenstelling tot wat veel mensen menen blijkt het in Nederland nog wel mee te vallen met hoezeer mensen door nieuwe media worden beïnvloed, onder andere omdat er nog relatief veel nieuws wordt gewonnen bij de traditionele mediaoutlets. Ook wordt er aandacht besteed aan zaken als nepnieuws en andere prangende vraagstukken die opkomen in een wereld waar het onderscheid tussen online en offline steeds vager wordt.

Anne Fleur Dekker: Feministen moeten meer voorbij oude links-rechts schema’s denken

Zo een beetje alles wat Annefleur Dekker aanraakt verandert in controverse. Voor een groot deel komt dit doordat ze heel openhartig deelt wat ze denkt en dit vervolgens ongefilterd op sociale media plaatst. Ze roert zich onder andere op Twitter actief in de discussie over feminisme en andere vormen van ongelijkheid. Toch geeft het medium haar niet alleen maar de mogelijkheid om in debat te treden, maar moet ze ook vaak incasseren. Zelf prijst Dekker dit als een goed democratisch mechanisme. Aan de ene kant kan de sfeer op sociale media soms grimmig zijn, maar het zorgt er wel voor dat misstanden nu sneller aan het licht komen. In dit gesprek met Marlies Dekkers gaat ze in op wat feminisme voor haar precies betekent en welke rol sociale media voor haar hierin spelen.