Jaap van Muijen: Een goede leider stopt op hoogtepunt

Paul van Liempt in gesprek met Jaap van Muijen, hoogleraar psychologie aan Nyenrode, over talentontwikkeling en de houdbaarheid van leiderschap.


De baan voor het leven is niet meer van deze tijd. Steeds vaker wordt er van mensen verwacht dat ze zich kunnen aanpassen aan veranderende omstandigheden, ook op latere leeftijd. Maar is dat eigenlijk wel mogelijk? Kunnen mensen na een bloeiende carrière een ander talent ontwikkelen? In dit gesprek vertelt Jaap van Muijen, hoogleraar psychologie aan Nyenrode, over de wetenschap achter talentontwikkeling en zijn eigen ervaringen.

Voor Van Muijen geldt dat zijn wetenschappelijke loopbaan een vanzelfsprekendheid was. “Ik kom uit een gezin met failliete ondernemingen aan twee kanten. Mij werd altijd gezegd: goed leren en een vaste baan krijgen aan de universiteit. Maar ook was ik van jongs af aan al een kleine professor. Ik merk al mijn hele leven dat ik gefascineerd kan blijven door iets en het tegelijk niet kunnen begrijpen.”

Leiderschap heeft houdbaarheid

Toch begon het een aantal jaar geleden te knagen. Hij merkte dat hij naar eigen zeggen te makkelijk over dingen had gedacht. “Ik vertelde dan op praatjes dat inspirerende leiders charisma en voorbeeldig gedrag moesten vertonen, maar ik kwam er pas achter wat dat echt betekende toen ik zelf in de praktijk stapte.”

“Leidinggeven zou niet meer moeten verdienen dan andere ambachten.”

Jaap van Muijen

In de praktijk leerde hij ook dat leiderschap een houdbaarheid heeft. “Vooral in creatieve organisaties kan iemand eigenlijk niet langer dan 5 jaar leider blijven. Er zijn een aantal fasen van leiderschap te onderscheiden en idealiter moet een leider stoppen zodra hij of zij merkt dat het te makkelijk gaat. In de praktijk vinden leiders het echter heel moeilijk om op hun hoogtepunt te stoppen. Ze gaan met veel energie naar werk en komen met veel energie terug. Het komt vreemd binnen om te zeggen dat ze juist dan iets anders zouden moeten gaan doen.”

‘Kill your darlings’

Daarnaast spelen ook andere factoren mee. “Status en salaris zijn belangrijke issues. Mede hierdoor zien we dat misschien wel 90% van de leiders te lang blijft zitten. Ik pleit er daarom voor om leidinggevende functies niet beter te laten betalen dan andere ambachten. Je zou het moeten doen omdat je leidinggeven leuk vindt, niet omdat je meer gaat verdienen. In de praktijk zien we nog te vaak dat de verkeerde mensen aan het roer staan. Die omschrijven zichzelf dan als ‘overlevers’. Vaak dwingen ze eerder hun eigen realiteit op aan anderen in plaats van dat ze goed leidinggeven. ”

Als er één advies is dat Van Muijen vanuit zijn eigen adviesbureau vaak meegeeft is het dat het veranderen van carrière niet alleen goed voor het ontwikkelen van nieuwe talenten maar dat het je ook mentaal fit houdt. “De enige manier om je geest scherp te houden is door jezelf te dwingen om schoenen weg te doen die heel goed zitten.”

Koop bij Bol.com

Beluister op Spotify