Press "Enter" to skip to content

Gerard Drosterij: ‘Constitutionele kwesties mogen populistischer worden’


Gerard Drosterij, politiek filosoof, in gesprek met Paul van Liempt over populisme en de veranderende opvattingen over democratie.

Er wordt veel gesproken over toenemend populisme. Zo ook in Nederland. Nadat Fortuyn problemen benoemde kwam eerst Wilders die de nalatenschap van zijn ideeën voortzette  en er een schepje bovenop deed. Nu met Baudet erbij – die steeds meer in de peilingen stijgt – lijkt het rechts populisme volgens sommigen in Nederland groter dan ooit. Of toch niet?

Volgens Gerard Drosterij, politiek filosoof, moeten we anders over populisme denken. “Ik denk dat populisme tegenwoordig door alle partijen heengaat. Populisme is naar mijn idee een politicus die ideeën in korte soundbites weergeeft en het volk naar de mond probeert te praten. Ook iemand als Jesse Klaver of Sybrand Buma gedraagt zich als populist.”

Huidige politiek systeem kraakt

Hebben we het dan over een systeemcrisis van de gehele politiek? Drosterij: “Ja, en in zekere zin is dat ook logisch. Door de Verlichting is ons politiek systeem sterk gebaseerd op het idee dat mensen in de basis gelijkwaardig zijn. Door de tijd heen komen er steeds meer meningen, en dus ook meningen die rauwer op het dak van politici kunnen vallen. De vraag is of de democratie daar nu nog mee om kan gaan.” Hiernaast is er nog een ander probleem, namelijk het idee dat mensen gedwongen worden door het huidige politieke stelsel om in uitsluitende termen te denken, bijvoorbeeld links en rechts. “Dat is onzinnig, en iedereen die een beetje filosofisch nadenkt over politiek begrijpt dat ook onmiddellijk.”

““Ik wil graag gezond populisme introduceren, die met name gericht is op de constitutionele aspecten van onze democratie. We doen nu nog teveel alsof dit heilige tabletten zijn, terwijl we ons kunnen afvragen of het politiek stelsel wel zo goed functioneert nu.”

Gerard Drosterij

Waar pleit Drosterij voor? “Ik wil graag gezond populisme introduceren, die met name gericht is op de constitutionele aspecten van onze democratie. We doen nu nog teveel alsof dit heilige tabletten zijn, terwijl we ons kunnen afvragen of het politiek stelsel wel zo goed functioneert nu.” Een alternatief  noemt hij zelf ‘politics as jurisdiction’. Hierbij verzet hij zich tegen het idee dat politiek wordt gezien als een mechanisme om de wil van het volk te bepalen, en wil hij toe bewegen naar een politiek die zichzelf ziet als architect van de samenleving.

Kamerleden nu te jong

“Daar hoort bij”, zegt Drosterij, “dat politici aan bepaalde kwaliteiten zouden moeten voldoen, zoals: levenservaring, reflectie, inzicht, humor en spreekkunst.” Volgens Drosterij ontbreekt het daar nog wel eens aan in de huidige politiek. “Kamerleden worden steeds jonger, en in het algemeen betekent dat een tekort aan levenservaring. Daarnaast is er ook weinig ruimte voor reflectie in de Tweede Kamer, met name over constitutionele kwesties.”

Constitutionele kwesties zouden voor Drosterij wel eens wat populistischer mogen worden. “Parlementariërs zijn nu sterk gebonden aan partijdiscipline. Hierdoor kunnen fundamentele debatten niet plaatsvinden. Dat is ergens te begrijpen, maar als je parlementariërs meer vrijheid zou geven krijg je ook betere debatten in de Tweede Kamer.”