Press "Enter" to skip to content

Arief Huhn: Bitcoin is niet de oplossing, wel een goede tegenbeweging


Arief Huhn, strateeg en onderzoeker bij FreedomLab, in gesprek met Ad Verbrugge over digitalisering.

Digitale technologieën zijn tegenwoordig overal om ons heen. Door gebruik van onze smartphone wordt op de meest uiteenlopende manieren een nieuwe digitale ruimte vormgegeven. Zo worden steeds meer facetten van het menselijk leven door data geregistreerd, vervangen algoritmes menselijke beslissingen en ontwikkelen zich nieuwe decentrale systemen – zoals bitcoin – die centrale machten naar de troon stoten. In deze ruimte gebeurt zoveel dat het moeilijk is om de kluwen aan ontwikkelingen in het vizier te krijgen, laat staan ze te doorgronden. Hoe kunnen we toch proberen de interne logica van de digitale revolutie te begrijpen?

The Stack

Volgens Huhn is het recente werk van Benjamin Bratton – The Stack – erg goed als conceptuele houvast. Huhn: ‘Bratton stelt dat we digitale technologieën als een modulaire gelaagdheid kunnen begrijpen. Elke keer als we gebruik maken van digitale technieken reizen we door al deze lagen heen.’

Dit onderscheid biedt een manier om een schets te geven van een wereld die er enerzijds al is, maar zich tegelijkertijd nog ontwikkelt. Zo kunnen we bijvoorbeeld al nieuwe machtsstructuren zien verschijnen. ‘Voor Google, Apple en Microsoft is het niveau van besturingssystemen heel belangrijk. Wie een dominant besturingssysteem heeft kan daarmee namelijk weer invloed uitoefenen op andere lagen.’

“Wat je ziet is dat Uber weer een nieuwe machtsstructuur heeft opgezet in die nieuwe wereld, waar zij de regels bepalen en ook winstmarges pakken waarvan je je kan afvragen of dat naar verhouding is.”

Arief Huhn

Toch zijn het niet alleen puur commerciële bedrijven die zich met de inrichting van de digitale ruimte bezighouden. Onlangs kreeg Google nog een hoge boete opgelegd door de EU vanwege haar monopolie. ‘Hier zien we hoe verschillende lagen in aanraking komen met elkaar. In de laag van de infrastructuur – servers, kabels, datacentra, enzovoort – roeren zich ook politieke machten. Omdat politiek gaat over de inrichting van de fysieke ruimte proberen politici het fysieke aspect van de digitale ruimte te beheersen. ‘In China zien we dat nog sterker. Daar probeert de overheid de volledige controle over de (digitale) landsgrenzen te houden door buitenlandse diensten te verplichten datacentra in China te bouwen.’

Decentrale machtssystemen

Naast deze klassieke machtsbewegingen zien we ook nieuwe vormen opkomen, zoals de ontwikkeling van decentrale systemen door bitcoin en blockchain-technologie. Huhn: ‘Blockchain is een interessante tegenbeweging in een wereld die door centrale machten gestuurd wordt. Zo is Uber bijvoorbeeld bedoeld om een directe relatie tussen chauffeurs en taxigebruikers te creëren. Dat doen ze door de oude taxiwereld te decentraliseren.’

Eenzijdig euforisch is Huhn over deze ontwikkelingen echter niet. Huhn: ‘Wat je ziet is dat Uber weer een nieuwe machtsstructuur heeft opgezet in die nieuwe wereld, waar zij de regels bepalen en ook winstmarges pakken waarvan je je kan afvragen of dat naar verhouding is.’ Het is dus nog maar de vraag in hoeverre we hiermee van centrale machtsstructuren af zijn.


Koop bij Bol.com